Zagospodarowanie i utylizacja opon


Istnieje kilka sposobów zagospodarowania zużytych opon. Z każdym rokiem równolegle rozwijają się technologie, które w przyszłości mogą istotnie wspierać recykling materiałowy tego odpadu.

Obecnie w zakresie odzysku zużytego ogumienia wyróżniamy przede wszystkim:


Odzysk energetyczny

polega na spalaniu opon w specjalnie do tego celu dostosowanych piecach


Recykling materiałowy

polega na przetworzeniu - mechanicznemu, chemicznemu lub energetycznemu - zużytych opon do postaci surowców gotowych do ponownego użycia i wytworzeniu z nich nowych produktów.

Odzysk energetyczny


Opony, w zależności od technologii jaką dysponuje cementownia, spalane są w częściach - po ich uprzednim rozdrobnieniu - lub w całości. Dla tej gałęzi przemysłu to bardzo cenne paliwo, ponieważ opony mają wyższą kaloryczność w porównaniu do węgla kamiennego. Poza tym, w efekcie ich spalania w piecu cementowni nie powstaje popiół, a w porównaniu z węglem emitowanych jest mniej szkodliwych gazów - głównie dwutlenku węgla i dwutlenku siarki.

W Polsce odzysk zużytych opon odbywa się przede wszystkim poprzez odzysku energetyczny. Około 60% zebranego tonażu zużytego ogumienia trafia do pieców cementowni. Cementownie tworzą główną stronę popytową na alternatywne paliwo, jakim jest guma, ponieważ technologie produkcji w tych zakładach wymagają stosowania w piecach najwyższych temperatur. Są one znacznie wyższe od tych, jakie powstają np. w piecach ciepłowni. Stąd spalanie opon w cementowniach jest ekonomicznie uzasadnione - mogą być one bowiem spalane w całości. Trzeba jednak podkreślić, że opony w piecach cementowni stanowią zazwyczaj 10 do 20% ogółu spalanego paliwa.

Opony, w zależności od technologii jaką dysponuje cementownia, spalane są w częściach - po ich uprzednim rozdrobnieniu - lub w całości. Dla tej gałęzi przemysłu to bardzo cenne paliwo, ponieważ opony mają wyższą kaloryczność w porównaniu do węgla kamiennego. Poza tym, w efekcie ich spalania w piecu cementowni nie powstaje popiół, a w porównaniu z węglem emitowanych jest mniej szkodliwych gazów - głównie dwutlenku węgla i dwutlenku siarki. Opony, w zależności od technologii jaką dysponuje cementownia, spalane są w częściach - po ich uprzednim rozdrobnieniu - lub w całości. Dla tej gałęzi przemysłu to bardzo cenne paliwo, ponieważ opony mają wyższą kaloryczność w porównaniu do węgla kamiennego. Poza tym, w efekcie ich spalania w piecu cementowni nie powstaje popiół, a w porównaniu z węglem emitowanych jest mniej szkodliwych gazów - głównie dwutlenku węgla i dwutlenku siarki. Oczywiście, wszystkie zakłady produkcyjne muszą spełniać restrykcyjne normy w zakresie emisji szkodliwych gazów, a to wiąże się z koniecznością inwestycji w odpowiednią infrastrukturę, która powstrzymuje wydalanie do atmosfery produktów spalania opon.

Recykling materiałowy


Recykling materiałowy opon ma w Polsce ponad 15% udział w ogólnym tonażu odzysku ogumienia. Opona jest produktem wielomateriałowym. Do jej produkcji poza mieszanką kauczuków naturalnych i syntetycznych potrzeba nierozciągliwych włóknin (kordów) oraz drutów wzmacniających konstrukcję i utrzymujących kształt opony. Wymagana przez bezpieczeństwo jazdy trwałość produktu jest jednocześnie przyczyną utrudnienia odzyskiwania materiałów, z których wyprodukowano opony.

Istnieje wiele technologii przetwarzania zużytych opon w procesie recyklingu. Niektóre z nich stosuje się na skalę przemysłową, inne są wciąż w fazie eksperymentów.

Recykling materiałowy wymaga odzyskania z opon składników, które posłużyły do ich produkcji. W pierwszej fazie należy więc opony pociąć, rozdrobnić lub rozpuścić. Uzyskiwana w ten sposób guma jest dalej rozdrabniana i podlega obróbce termicznej. W mechanicznym procesie rozdrabniania uzyskuje się różnej wielkości cząsteczki gumy: pył gumowy, miał gumowy, granulat bądź grys. Oprócz gumy, uzyskuje się również stal oraz odpady tekstylne. Należy podkreślić, że ten proces jest bardzo energochłonny (ok. 125 kWh / 1 tonę opon) i że towarzyszy mu duża emisja hałasu.

W innych krajach stosuje się także tzw. kriogeniczną metodę rozdrabniania opon, która polega na użyciu ciekłego azotu. W skrajnie niskich temperaturach właściwości fizyczne gumy przypominają właściwości szkła, przez co ich rozdrobnienie jest łatwiejsze.

 

Uzyskany grys i granulat po dodaniu odpowiednich lepiszczy stosuje się najczęściej jako nawierzchnie placów zabaw, boisk sportowych, a także znajduje zastosowanie jako materiał na wykładziny dźwiękochłonne i amortyzujące uderzenia. Pył gumowy dodaje się najczęściej do mieszanek gumowych, z których wyrabia się takie produkty jak dywaniki samochodowe, maty gumowe itp.

Branża motoryzacyjna wiąże wielkie nadzieje z wykorzystaniem gumy jako domieszki w nowym gatunku nawierzchni asfaltowych. Przeprowadzone w Stanach Zjednoczonych badania wykazały, że taki nowy asfalt wykazuje znakomite parametry. Poruszające się po nim pojazdy mają o 25% skróconą drogę hamowania i emitują znacznie mniej hałasu. W czasie deszczu auta mają lepszą przyczepność, a sama nawierzchnia wykazuje większą trwałość w porównaniu do asfaltów wyprodukowanych tradycyjnymi metodami.

Na świecie stosuje się także recykling metodą pirolizy - czyli poddania opon procesowi rozkładu termicznego bez dostępu tlenu. W ten sposób z opon uzyskuje się oleje (paliwowe lub do wykorzystania w przemyśle chemicznym) , gazy paliwowe oraz stal i grafit.